Ne gösteriyor?
Möbius şeridi, Alman matematikçi August Ferdinand Möbius’un 1858’de tanımladığı, yönlendirilemeyen yüzeylerin en basit örneğidir. Modeldeki karınca yüzeyden hiç ayrılmadan yürür: Bir tur sonra başladığı noktanın tam arkasına varır, ikinci turun sonunda başladığı yere döner. Şeridin bir içi ve bir dışı yoktur. Kenarı da tek bir kapalı eğridir.
Lacan, 1960’lardaki seminerlerinde, özellikle 1961–1962 yılının L’identification ve 1964–1965 yılının Problèmes cruciaux pour la psychanalyse seminerlerinde, Möbius şeridini öznenin yapısını göstermek için kullandı. Bilinç ile bilinçdışı, söylenen ile söyleyiş, iki ayrı yüz değil, tek bir yüzün, ancak bir tur dolaşıldığında birbirine bağlandığı görülen iki anıdır.
“Ortadan kes” düğmesi, topolojinin en şaşırtıcı deneylerinden birini gösterir: Şerit ikiye ayrılmaz, iki kat uzun ve iki tam bükümlü tek bir şerit olur; bu yeni şerit artık iki yüzlüdür. Lacan için yorum böyle bir kesiktir: Yüzeyi parçalamaz, yapısını dönüştürür.
İlgili yazı: Kurulmuş Metin: Lacan’ın Seminerleri