Ne gösteriyor?
Model, Las Meninas’ın odasını şematik olarak, ölçeksiz kurar: önde resim düzlemi, arka duvarda ayna ve açık kapı, solda arkası bize dönük dev tuval ve onun yanında ressam. Kırmızı çizgiler, odanın kenarlarının özne noktası S’den bakıldığında resim düzlemine düşen merkezî izdüşümüdür. Derinliğe giden bütün çizgiler tek bir kaçış noktasında birleşir; bu nokta, S’nin resim düzlemine dik izdüşümüdür. “Velázquez’in kaçış noktası” düğmesi, S’yi, kaçış noktası arka duvardaki açık kapının içine, ışığa doğru giden adamın hizasına düşecek biçimde yerleştirir.
“Ayna okuması” Foucault’nun Kelimeler ve Şeyler’deki (1966) yorumunu gösterir: Arka duvardaki ayna, resmin önündeki yeri, kral ile kraliçenin, yani bakanın yerini yansıtır ve temsil bu görünmeyen merkez çevresinde düzenlenir.
“Pencere okuması”, Lacan’ın 18 Mayıs 1966’da, Foucault’nun da bulunduğu derste önerdiği okumayı gösterir. Lacan için anahtar ayna değil penceredir: resim düzlemi ile özne noktası arasındaki aralık ve ressam ile tuvali arasındaki, fırçanın uzanamadığı mesafe. Bakış aynada yakalanmaz; gözlerimizi açarak kendimizin kurduğu penceredir.
İlgili yazı: Bakışın Nesnesi: Lacan, Foucault ve Las Meninas