Ne gösteriyor?
Projektif düzlem, düzlemdeki her paralel çizgi demetine sonsuzda bir nokta eklenerek elde edilen yüzeydir; on yedinci yüzyılda Girard Desargues’ın perspektif üzerine çalışmalarıyla doğan projektif geometrinin nesnesidir. Üç boyutlu uzaya kendini kesmeden yerleştirilemez; modeldeki çapraz başlık, onun kendini bir doğru parçası boyunca kesen bir görüntüsüdür.
Topolojinin temel bir olgusu şudur: Projektif düzlemden bir disk çıkarıldığında geriye kalan her zaman bir Möbius şerididir. Modelde disk boyutunu değiştirebilir, diski kesip ayırabilirsiniz; kalan kısım, büyüklüğü ne olursa olsun, tek kenarlı, tek yüzlü bir şerittir.
Lacan bu kesiği, 1960’ların ortasındaki seminerlerinden itibaren, objet a ile bölünmüş öznenin ($) ayrılması olarak okudu. Disk, yüzeyden düşen, ayrılan nesnedir; Möbius şeridi, bu düşüşle yapılanan öznedir. On üçüncü seminerde, L’objet de la psychanalyse’de, Lacan aynı yapıyı perspektif ve Velázquez’in Las Meninas’ı üzerinden bakışın nesnesini düşünmek için kullandı.
İlgili yazı: Bakışın Nesnesi: Lacan, Foucault ve Las Meninas